Meta ต้องรีบถอยหลังเพียงไม่กี่วันหลังเปิดตัวฟีเจอร์ AI ใหม่บน Instagram เมื่อบริษัทประกาศยุติการใช้งาน Muse Imageหลังเผชิญกระแสวิจารณ์อย่างหนักจากผู้ใช้งาน นักวิชาการด้านความเป็นส่วนตัว และองค์กรในอุตสาหกรรมบันเทิง
ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่ที่ความสามารถของ AI แต่เป็นการที่ฟีเจอร์ดังกล่าวสามารถนำรูปภาพจาก บัญชี Instagram ที่ตั้งค่าเป็นสาธารณะ (Public Account) มาใช้สร้างภาพ AI ได้ โดยหลายฝ่ายมองว่าผู้ใช้ไม่ได้ให้ความยินยอมอย่างชัดเจนก่อนเปิดใช้งาน ส่งผลให้เกิดคำถามเกี่ยวกับสิทธิ์ในข้อมูลส่วนบุคคลและการนำภาพไปใช้งานในยุค AI อย่างกว้างขวาง
Muse Image คืออะไร?
Muse Image เป็นเครื่องมือสร้างภาพด้วย AI ที่พัฒนาโดย Meta Superintelligence Labs โดยมีแนวคิดให้ผู้ใช้สร้างภาพใหม่จากรูปภาพที่มีอยู่บน Instagram
ตัวอย่างการใช้งาน เช่น
- เปลี่ยนสไตล์ภาพให้เป็นการ์ตูนหรือภาพวาด
- สร้างฉากใหม่จากรูปต้นฉบับ
- เปลี่ยนชุดหรือองค์ประกอบของภาพ
- สร้างภาพแฟนตาซีจากรูปจริง
แม้ Meta จะระบุว่าเป็นเครื่องมือสำหรับความคิดสร้างสรรค์ แต่หลายฝ่ายกังวลว่าเทคโนโลยีลักษณะนี้อาจถูกนำไปใช้สร้างภาพปลอม (Deepfake) หรือดัดแปลงใบหน้าของบุคคลโดยไม่ได้รับอนุญาต
จุดที่ผู้ใช้ไม่พอใจ
สิ่งที่สร้างกระแสวิจารณ์มากที่สุด คือระบบ Opt-out
อ่านเพิ่มเติม
กล่าวคือ หากบัญชี Instagram ของผู้ใช้เปิดเป็นสาธารณะ ฟีเจอร์นี้จะสามารถนำรูปไปใช้งานได้ทันที เว้นแต่เจ้าของบัญชีจะเข้าไปปิดการใช้งานเอง
ผู้เชี่ยวชาญด้านความเป็นส่วนตัวมองว่า แนวทางนี้ควรเป็น Opt-in หรือให้ผู้ใช้กดยินยอมก่อนตั้งแต่แรก เพราะการนำรูปภาพไปใช้สร้างผลงาน AI ถือเป็นการใช้ข้อมูลส่วนบุคคลในรูปแบบใหม่ ซึ่งควรได้รับความยินยอมอย่างชัดเจน
Meta ยอมรับว่า “ยังไม่ตอบโจทย์”
หลังจากเกิดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างต่อเนื่อง Meta ออกแถลงการณ์ยอมรับว่าฟีเจอร์ดังกล่าว “missed the mark” หรือยังไม่ตอบโจทย์ในด้านประสบการณ์ผู้ใช้และความคาดหวังด้านความเป็นส่วนตัว
บริษัทจึงตัดสินใจยุติฟีเจอร์ดังกล่าว พร้อมระบุว่าจะนำข้อเสนอแนะจากผู้ใช้ไปปรับปรุงก่อนพิจารณาแนวทางในอนาคต
อย่างไรก็ตาม ฟีเจอร์ AI อื่น ๆ ของ Meta เช่น การสร้างหรือแก้ไขภาพด้วย AI ยังคงเปิดให้ใช้งานตามปกติ โดยการระงับครั้งนี้มีผลเฉพาะส่วนที่เกี่ยวข้องกับการใช้รูปจากบัญชี Instagram สาธารณะเท่านั้น
วงการบันเทิงออกมาคัดค้าน
กระแสคัดค้านไม่ได้มาจากผู้ใช้งานทั่วไปเพียงอย่างเดียว
SAG-AFTRA สหภาพนักแสดงของสหรัฐฯ รวมถึงตัวแทนศิลปินหลายแห่ง ต่างแสดงจุดยืนว่า การนำภาพของบุคคลไปสร้างผลงาน AI โดยไม่มีการยินยอมอย่างชัดเจน อาจนำไปสู่การสร้างตัวตนดิจิทัลปลอม (Digital Replica) และกระทบต่อสิทธิ์ของเจ้าของภาพในระยะยาว
ภายหลัง Meta ตัดสินใจปิดฟีเจอร์ดังกล่าว SAG-AFTRA ได้ออกมาระบุว่าการตัดสินใจครั้งนี้เป็นแนวทางที่เหมาะสมและช่วยลดความเสี่ยงจากการนำ AI ไปใช้ในทางที่ผิด
สะท้อนโจทย์ใหญ่ของอุตสาหกรรม AI
เหตุการณ์ครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า ความท้าทายของ AI ในปัจจุบันไม่ได้อยู่ที่ความสามารถของโมเดลเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงการสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ใช้งาน
คำถามสำคัญที่บริษัทเทคโนโลยีทั่วโลกกำลังเผชิญ คือ
- ใครเป็นเจ้าของข้อมูลที่ AI นำไปใช้?
- ผู้ใช้ควรมีสิทธิ์เลือกหรือปฏิเสธได้มากแค่ไหน?
- บริษัทควรขอความยินยอมก่อนใช้ข้อมูลทุกครั้งหรือไม่?
ประเด็นเหล่านี้กำลังกลายเป็นหัวใจสำคัญของการแข่งขันด้าน AI ในยุคต่อไป และอาจส่งผลต่อการออกแบบบริการใหม่ ๆ ของบริษัทเทคโนโลยีทั่วโลก
สรุป
Meta ตัดสินใจยุติฟีเจอร์ Muse Image หลังเปิดตัวได้เพียงไม่กี่วัน เพราะถูกวิจารณ์อย่างหนักจากการนำรูปในบัญชี Instagram แบบสาธารณะมาใช้สร้างภาพ AI โดยไม่มีระบบยินยอมแบบ Opt-in
แม้การปิดฟีเจอร์ครั้งนี้จะช่วยลดแรงกดดันลงได้ แต่ก็สะท้อนให้เห็นว่า ในยุคที่ AI พัฒนาอย่างรวดเร็ว ความเป็นส่วนตัว ความโปร่งใส และการขอความยินยอมจากผู้ใช้ กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่บริษัทเทคโนโลยีไม่อาจมองข้ามได้อีกต่อไป
